Welkom op deze gedenkplek

De gemeente Baarn heeft sinds 27 januari 2016 een Joods Monument. Het staat op het Stationsplein in Baarn nabij het bevrijdingsmonument.

Het monument toont de namen van 45 joodse inwoners van Baarn, die zijn weggevoerd en uiteindelijk vermoord in Auschwitz, Bergen-Belsen, Dachau, Fal-Liebau, Mauthausen, Sobibor of Theresiënstadt. Zij waren afkomstig uit 21 families. Onder de slachtoffers zijn acht kinderen tussen 6 en 12 jaar. Het oudste slachtoffer is een man van 73 jaar.

Recent heeft de gemeente een speciale kastanjeboom bij het monument geplaatst: een zaailing van de kastanjeboom waar Anne Frank zo aan gehecht was.

Het actuele overzicht met namen vindt u hier.

Mocht u nieuwe of aanvullende informatie hebben, geef dit dan svp aan ons door.

Gastlessen en Lezingen

Regelmatig worden in Baarn gastlessen gegeven over de Sjoa aan leerlingen van groepen 8 van de basisscholen van Baarn. Centraal in de lessen staat het thema 'buitensluiten' - 'niet meer mee mogen doen'. Bij de lessen wordt gebruik gemaakt van een bijzondere klassenfoto uit december 1941 in een huiskamer in Baarn. Op de foto staan achttien joodse kinderen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar met hun onderwijzeres Anna de Liever tijdens het vieren van Sinterklaas. 

Het joodse klasje van juffrouw Anna de Liever, met kinderen uit Baarn, Soest en Soesterberg (eind 1941).

Bij de gastlessen wordt speciale aandacht besteed aan de acht vermoorde kinderen uit Baarn, die zijn vermoord in de Holocaust. Verteld wordt wat deze kinderen hebben meegemaakt. Het gaat om:

De gastlessen worden gegeven door Jacqueline Frankenhuis met ondersteuning van Inge Pastoor.

Bij de bijzondere klassenfoto is ook een lezing ontwikkeld, gericht op volwassenen. Bij de lezing wordt ingegaan op de zoektocht naar alle kinderen uit Baarn en Soest, en naar de onderwijzeres Anna de Liever uit Nijkerk (periode 1941-1943). De lezing wordt verzorgd door Inge Pastoor. Voor het achterhalen van de namen en de levensverhalen van de kinderen is onder andere samengewerkt met Heleen Joosse (auteur Joden in Soest) en Chris Leeda (archiefmedewerker). Uiteindelijk hebben er tenminste 23 leerlingen les gehad van Anna de Liever, want in het voorjaar van 1942 zijn er nog leerlingen bijgekomen. Na de zomer van 1942 werd de klas alsmaar kleiner, omdat de deportaties begonnen. Van 17 van de 18 kinderen op de klassenfoto is tot nu toe de identiteit achterhaald. Zes kinderen op de foto komen uit Soest en twee van hen overleefden door onderduik in Baarn. Verschillende kinderen uit de klas van Anna de Liever hebben de Sjoa overleefd en zes van hen zijn nog in leven. Anna de Liever zelf moest uiteindelijk onderduiken, maar werd verraden en is op 4 juni 1943 vermoord in Sobibor. 
De lezing duurt ongeveer een uur en kan worden aangevraagd via nietvergeten@joodsmonumentbaarn.nl 

NOS uitzending De laatste klassenfoto
Inge Pastoor deelde de bijzondere klassenfoto en de levensverhalen van de leerlingen en Anna de Liever met de NOS. Zij besloten om een documentaire te maken. Deze documentaire is op 4 mei 2026 uitgezonden op NPO2. Via het internationale bvn.tvkanaal van de NOS voor Nederlandstaligen in het buitenland was de documentaire ook te zien. Terugkijken kan via https://npo.nl/start/collectie/gemist.  

Struikelstenen
Regelmatig krijgt ons comité vragen over de komst van struikelstenen in Baarn. Struikelstenen zijn ontworpen door Gunter Demnig en worden in veel landen in stoepen gelegd als herinneringstekens voor alle slachtoffers van het nationaalsocialisme. Tien jaar geleden heeft ons comité er voor gekozen om een gezamenlijk centraal monument op te richten ter nagedachtenis aan alle Baarnse slachtoffers van de Holocaust. De reden is dat er bij een flink aantal van de adressen van slachtoffers in Baarn geen normale stoep is om struikelstenen te leggen voor het woonhuis. Wij wilden niet dat er struikelstenen in een goot komen te liggen of dat er adressen worden overgeslagen waar plaatsing niet mogelijk is. Ons comité is niet tegen de komst van struikelstenen maar richt zich hebben op respectvolle aandacht voor alle joodse slachtoffers in Baarn. Vandaar dat het monument ook gekoppeld is aan een website waar belangstellenden meer achtergrondinformatie kunnen vinden. Het initiatief voor de komst van de struikelstenen is genomen door het comité 4 en 5 mei Baarn. Het comité Joods Monument Baarn heeft in deze alleen een adviserende rol. Wij dringen er op aan dat er praktische en respectvolle oplossingen worden gezocht zodat er bij alle adressen van joodse slachtoffers in Baarn struikelstenen worden geplaatst, overeenkomstig de richtlijnen van Gunter Demnig.

Blijvend gedenken

Bij het Joods Monument Baarn wordt jaarlijks een Holocaust herdenking gehouden op de laatste zondag van januari, op het Stationsplein in Baarn. Deze herdenking wordt georganiseerd door het comité 4 en 5 mei Baarn. Dit gebeurt zoveel mogelijk in aanwezigheid van nabestaanden en verwanten. Tijdens deze herdenking worden de namen van de slachtoffers voorgelezen, net als tijdens de Dodenherdenking op 4 mei. 

In 2016 is ook een gedenkboekje verschenen met achtergrondinformatie over de 45 joodse slachtoffers, samengesteld door (wijlen) Wim Velthuizen en gedrukt door drukkerij Bakker Baarn. 

De plaquette op het monument is een gezamenlijke uitwerking van het comité naar het ontwerp van Kok van Nood.

Dankbetuiging

Het Comité dankt de vele (!) personen en instanties die hebben meegewerkt aan de totstandkoming van het monument en alle inzet daaromheen.